Wat gebeur in jou liggaam wanneer iemand KPR toepas?
Die meeste van ons weet hoe KPR lyk. Ons het al die bekende beweging gesien van iemand wat langs ’n ander persoon kniel, hul hande in die middel van die borskas plaas en herhaaldelik afdruk. Ons weet dat KPR iets is wat ons moontlik sal moet toepas wanneer iemand se hart ophou klop, maar tensy jy noodhulpopleiding ontvang het, het niemand dalk al vir jou verduidelik wat daardie borskasdrukke werklik binne die liggaam doen nie.
Wanneer ons verstaan wat tydens KPR gebeur, raak die proses heelwat minder vreemd. Nog belangriker, dit help ons verstaan waarom die optrede van ’n gewone mens gedurende daardie eerste paar minute so ’n belangrike verskil kan maak.
Wat gebeur wanneer die hart ophou om doeltreffend te pomp?
Jou hart werk normaalweg soos ’n merkwaardig doeltreffende pomp. Met elke hartklop hou dit bloed deur jou liggaam aan die beweeg en vervoer dit suurstof na jou brein en ander lewensbelangrike organe.
Tydens hartstilstand hou die hart skielik op om bloed doeltreffend deur die liggaam te pomp. Die persoon raak bewusteloos en haal nie normaal asem nie. Omdat die normale bloedsomloop tot stilstand gekom het, ontvang die brein en ander organe nie meer die konstante toevoer van suurstofryke bloed wat hulle nodig het nie.
Dit is waarom hartstilstand so ’n tydkritieke noodgeval is. Die liggaam het nie skielik opgehou om suurstof nodig te hê nie. Dit het die meganisme verloor wat daardie suurstof normaalweg vervoer.
Wat gebeur wanneer jy op die borskas druk?
Wanneer jy met KPR begin en ferm in die middel van die borskas afdruk, verhoog elke drukking die druk binne die borskas en word die hart en omliggende strukture saamgepers. Dit help om bloed vorentoe deur die bloedsomloopstelsel te beweeg.
Net so belangrik is wat gebeur wanneer jy die drukking los. Wanneer die borskas toegelaat word om volledig na sy normale posisie terug te keer, kan die hart weer met bloed vul voordat die volgende borskasdruk toegepas word. Deur hierdie siklus aanhoudend te herhaal, word ’n klein maar belangrike mate van kunsmatige bloedsomloop geskep wanneer die hart dit nie meer self voldoende kan handhaaf nie.
Dit is waarom goeie KPR fisies inspannend is en waarom die diepte, tempo en gehalte van borskasdrukke belangrik is. Jy druk nie bloot op iemand se borskas nie. Jy help tydelik om een van die hart se belangrikste funksies oor te neem: om bloed deur die liggaam te laat beweeg.
Wat gebeur intussen met die brein?
Die brein het voortdurend suurstof nodig, maar kan nie daardie suurstof ontvang sonder voldoende bloedvloei nie.
Wanneer die hart ophou om doeltreffend te pomp, word die normale toevoer van suurstof na die brein onderbreek. Borskasdrukke help om van die suurstofryke bloed na die brein en ander lewensbelangrike organe te laat vloei. KPR kan nie dieselfde bloedsomloop as ’n gesonde, kloppende hart skep nie, maar dit kan help om ’n mate van bloedvloei gedurende daardie kritieke minute te handhaaf.
In praktiese terme help KPR om kosbare tyd te wen: tyd vir iemand om die nooddienste te ontbied, tyd vir ’n outomatiese eksterne defibrillator (AED) om beskikbaar te raak, en tyd vir professionele mediese hulp om op te daag.
Waar pas reddings-asemhaling in?
Bloedsomloop is slegs een deel van die proses. Die liggaam het ook suurstof nodig. Reddings-asemhaling voorsien bykomende suurstof aan die longe, terwyl borskasdrukke help om suurstofryke bloed deur die liggaam te laat beweeg. Dit is waarom konvensionele KPR borskasdrukke en reddings-asemhaling kombineer wanneer die noodhelper opgelei is en in staat is om dit toe te pas.
Die toepaslike KPR-reaksie kan ook verskil na gelang van wie hulp nodig het. Babas en kinders kan byvoorbeeld om ander redes as volwassenes hartstilstand ervaar. Dit is een van die redes waarom praktiese KPR-opleiding so waardevol is: dit leer jou hoe om dit wat jy geleer het by die persoon en situasie voor jou aan te pas.
Laat KPR die hart weer begin klop?
Dit is een van die algemeenste wanopvattings oor KPR, waarskynlik deels te danke aan jare se dramatiese tonele op televisie. KPR veroorsaak gewoonlik nie dat ’n hart wat opgehou het om doeltreffend te pomp skielik weer normaal begin klop nie.
Die onmiddellike doel van KPR is om ’n mate van bloedsomloop te handhaaf totdat meer gevorderde behandeling beskikbaar is.
’n AED vervul ’n ander funksie. Dit ontleed die hart se elektriese ritme en kan, wanneer ’n geskikte hartritme waargeneem word, ’n beheerde elektriese skok toedien. Nie elke hartstilstand vereis of reageer op ’n skok nie. Dit is waarom ’n AED eers die hartritme ontleed voordat dit aandui of ’n skok toegedien moet word. KPR en ’n AED verrig dus verskillende take, maar albei kan deel vorm van die noodreaksie wanneer iemand hartstilstand ervaar.
Kan KPR iemand beseer?
Dit is ’n verstaanbare bekommernis, veral wanneer die persoon wat KPR nodig het ’n bejaarde ouer of iemand met ’n broser liggaamsbou is. Doeltreffende borskasdrukke vereis aansienlike krag, en beserings soos gebreekte ribbes kan voorkom.
Iemand wat hartstilstand ervaar, verkeer egter reeds in ’n onmiddellike, lewensbedreigende mediese noodgeval. Die prioriteit is om te herken wat gebeur, die nooddienste te ontbied, en met toepaslike KPR te begin.
Dit is ook waar opleiding ’n enorme verskil kan maak. Wanneer jy KPR in ’n beheerde opleidingsomgewing oefen, kry jy die geleentheid om te ervaar hoe doeltreffende borskasdrukke werklik voel voordat die persoon onder jou hande iemand is vir wie jy lief is.
Wat as die persoon ’n kind of baba is?
Vir ouers en grootouers is daar min gedagtes so ontstellend soos die moontlikheid dat hulle KPR op ’n kind sal moet toepas. Gelukkig kan kennis en opleiding help om ten minste ’n deel van daardie vrees met praktiese vaardighede te vervang.
Kinders is nie bloot kleiner volwassenes nie. Die omstandighede wat tot hartstilstand kan lei, kan verskil, en KPR-tegnieke word volgens die kind se ouderdom en grootte aangepas. Dieselfde geld vir babas.
Dit is waarom ouers, grootouers, onderwysers, kinderoppassers en enigiemand wat gereeld na kinders omsien, daarby kan baat om KPR spesifiek vir babas en kinders te leer. Wanneer ’n noodgeval wel plaasvind, maak dit saak om daardie verskille te ken.
KPR vorm ’n brug totdat verdere hulp opdaag
KPR vorm ’n brug totdat verdere hulp opdaag
Dalk is die eenvoudigste manier om KPR te verstaan om daaraan te dink as ʼn brug. Aan die een kant is die oomblik wanneer iemand se hart ophou om bloed doeltreffend te pomp. Aan die ander kant is die gevorderde mediese sorg wat daardie persoon hul beste kans op oorlewing kan bied.
Die persoon wat KPR toepas, help om daardie kritieke minute te oorbrug deur ’n mate van bloedsomloop te handhaaf totdat professionele hulp kan oorneem.
Vir die meeste van ons sal die persoon wat in daardie oomblik voor ons lê nie bloot ʼn pasiënt wees nie. Dit kan jou man of vrou wees, jou ma of pa, jou kind, ’n grootouer, ’n kollega of iemand vir wie jy al jare lank sorg.
Kom meer te wete oor KPR- en noodhulpopleiding deur die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga: Noodhulpliga – opleiding en kursusse
