Wanneer mense aan noodhulp dink, dink hulle gewoonlik aan sigbare noodgevalle: ’n brandwond, iemand wat verstik, ’n motorongeluk of iemand wat onverwags inmekaarsak. Noodhulpgereedheid begin egter lank voordat so ’n noodgeval plaasvind. Dit begin by bewustheid.

Soms is die grootste gevaar nie onmiddellik sigbaar nie. ’n Stowwerige stoorkamer, ’n motorhuis wat lank toe was, ’n vakansiehuis wat maande leeg gestaan het, ’n plaasskuur, is gewone plekke wat min mense met ’n ernstige gesondheidsgevaar sal verbind. Tog het onlangse internasionale kommer oor hantavirus die wêreld daaraan herinner dat bewustheid van jou omgewing ook deel vorm van gesondheid en veiligheid.

Vir die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga is dit ’n belangrike herinnering dat noodhulp nie net gaan oor reaksie tydens noodgevalle nie. Dit gaan ook oor voorkoming, die vroeë herkenning van risiko’s en om te weet wanneer om mediese hulp te kry.

Hantavirus verwys na ’n groep virusse wat hoofsaaklik deur knaagdiere versprei word. Mense kan besmet raak deur blootstelling aan knaagdier-urine, mis, speeksel of nesmateriaal, veral wanneer besmette deeltjies in die lug versprei en ingeasem word.

In onlangse weke het hantavirus internasionale nuusopskrifte gehaal ná verskeie sterftes wat verbind is aan ’n uitbreking op ’n passasierskip wat met die Andes-stam van die virus geassosieer word. Internasionale gesondheidsowerhede, insluitend die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO), monitor die situasie noukeurig.

Suid-Afrikaanse gesondheidsowerhede het die publiek versoek om nie paniekerig te raak nie en aangedui dat daar geen bevestigde gevalle is wat van plaaslike knaagdiere afkomstig is nie. Die onderwerp beklemtoon egter iets belangriks vir gewone mense: die waarde van omgewingsbewustheid en vroeë optrede wanneer ongewone gesondheidsrisiko’s betrokke is.

Een van die eerste beginsels wat in noodhulp geleer word, is toneelveiligheid.

Voordat jy iemand anders help, moet jy eers jou omgewing beoordeel. Is die area veilig? Is daar rook, elektriese gevare, verkeer, chemikalieë of ander versteekte risiko’s? Dieselfde beginsel geld vir omgewingsgesondheidsgevare.

Virusse soos hantavirus herinner ons daaraan dat sommige gevare onsigbaar is. Om ’n afgeslote ruimte waar knaagdiere moontlik teenwoordig is binne te gaan sonder behoorlike ventilasie of beskerming, kan mense aan ernstige siektes blootstel. Volgens die CDC  (Centre for Disease Control) vind hantavirusinfeksies dikwels plaas wanneer besmette stofdeeltjies van knaagdiermis of nesmateriaal versteur en ingeasem word.

Dit is waarom bewustheid deel vorm van noodhulpgereedheid. Voorkoming is dikwels die eerste vlak van beskerming.

Hoewel hantavirus skaars bly, is praktiese kennis nodig om moontlike blootstellingsomgewings te verstaan.

Dit kan insluit:

• Stoorkamers of motorhuise wat lank toe was
• Vakansiehuise of -hutte
• Buitegeboue en werkswinkels
• Plaasgeboue
• Areas met sigbare knaagdierbesmettings
• Kampeerterreine of buitelug-akkommodasie

Gesondheidsowerhede beveel aan dat afgeslote ruimtes eers geventileer word voordat dit skoongemaak word, en dat mense nie droë knaagdiermis moet vee of stofsuig nie, aangesien dit besmette deeltjies in die lug kan versprei.

Hierdie raad stem sterk ooreen met noodhulpbeginsels: stop, beoordeel en verminder risiko voordat jy optree.

Nog ’n belangrike deel van noodhulpopleiding is om te herken wanneer iets verkeerd is en betyds professionele hulp te kry.

Vroeë simptome van hantavirus kan aanvanklik soos griep lyk, insluitend:

• Koors
• Moegheid
• Spierpyn
• Hoofpyne
• Duiseligheid
• Naarheid of braking

In ernstige gevalle kan asemhalingsprobleme en respiratoriese nood volg.

Dit is belangrik omdat baie mense vroeë waarskuwingstekens ignoreer en dink dit is bloot verkoue of griep. Maar noodhulpgereedheid sluit ook in om te weet wanneer simptome dringende mediese aandag vereis, veral ná blootstelling aan besmette omgewings.

Die CDC beveel aan dat mediese hulp onmiddellik ingeroep word indien simptome ná moontlike blootstelling ontwikkel. 

Een van die grootste wanopvattings oor noodhulp is dat dit eers begin wanneer iemand beseer word.

In werklikheid sluit noodhulp ook in:

• Voorkoming
• Risiko-bewustheid
• Vroeë herkenning
• Om jouself eerste te beskerm
• Om te weet wanneer professionele hulp nodig is

Hierdie breër begrip word al belangriker namate gemeenskappe nuwe omgewings- en gesondheidsuitdagings ervaar.

Navorsing wat in mediese vaktydskrifte gepubliseer is, beskryf hantavirus steeds as ’n opkomende soölogiese infeksie wat nou gekoppel is aan omgewingsblootstelling en openbare gesondheidsbewustheid.

In praktiese terme beteken dit gewone mense baat daarby om te verstaan hoe omgewing, higiëne, bewustheid en voorbereiding saamwerk.

Vir Suid-Afrikaners vorm omgewingsbewustheid reeds deel van die alledaagse lewe.

Families spandeer gereeld tyd:

• Kampeer
• Stap in die natuur
• Werk buite
• Reis lang afstande
• Besoek plase of bosveld-eiendomme

In hierdie ruimtes word mense reeds aangemoedig om bewus te wees van slange, brande, dehidrasie, weerstoestande en beseringsrisiko’s. Om potensiële omgewingsgesondheidsgevare veilig te herken en te bestuur, brei bloot hierdie ingesteldheid van voorbereiding verder uit.

Dit is belangrik om te noem dat Suid-Afrikaanse gesondheidsowerhede aangedui het dat daar tans geen bewys is van plaaslike hantavirus-oordrag deur Suid-Afrikaanse knaagdiere nie. Tog bly openbare bewustheid waardevol, aangesien wêreldreise, omgewingsblootstelling en nuwe aansteeklike siektes steeds moderne openbare gesondheid beïnvloed.

Uiteindelik herinner hantavirus ons aan iets dieper oor noodhulpgereedheid:

Kennis vermy paniek en bemagtig.

Dit gaan daaroor om jou omgewing te verstaan. Om risiko’s raak te sien. Om te weet hoe om jouself te beskerm terwyl jy ander help en om vroeg op te tree wanneer iets nie normaal lyk nie.

Die meeste noodgevalle gebeur onverwags. Kalm, ingeligte besluite begin lank vóór die noodgeval self.

By die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga glo ons dat noodhulpopleiding oor meer gaan as net die memorisering van stappe. Dit gaan oor die ontwikkeling van selfvertroue, bewustheid en goeie oordeel om verantwoordelik op te tree in die werklike lewe.

Want soms is die belangrikste noodhulpvaardigheid die vermoë om risiko raak te sien voordat dit ’n krisis word.

Leer meer oor ons kursusse hier: https://www.noodhulpliga.co.za/opleiding. 

• CDC – About Hantavirus.
• CDC – Hantavirus Prevention
• WHO – Hantavirus Cluster Linked to Cruise Ship Travel
• NICD South Africa – Hantavirus Pulmonary Syndrome Updates
• The Guardian – What is Hantavirus?
• NIH PMC – Hantavirus Infections: Treatment and Prevention
• StatPearls – Hantavirus Pulmonary Syndrome

Hierdie is nie net nog ’n kursus wat inhoud oordra nie. Dit is ’n leerervaring wat daarop fokus om mense werklik voor te berei vir die oomblikke wat niemand verwag nie.

Die doel is om jou die selfvertroue te gee om op te tree wanneer dit saak maak.

En daardie selfvertroue begin by begrip. Wanneer jy presies weet wat om te doen, en hoekom jy dit doen, raak jy rustiger, meer gefokus en meer bereid om te help.

Hierdie kursus is ontwikkel deur twee mense wie se lewenstaak dit is om ander te help, en wat verstaan hoe kosbaar elke sekonde in ’n noodgeval is.

Prof Oppel Greeff bring dekades se ervaring in medisyne, navorsing en opleiding na hierdie kursus. Maar wat hom onderskei, is nie net sy kennis nie, dit is sy vermoë om komplekse konsepte eenvoudig en verstaanbaar te maak.

Hy verstaan dat kennis net waarde het as dit werklik vasgelê is. Daarom is hierdie kursus doelbewus gestruktureer om duidelik, logies en prakties te wees.

Daar lê ook ’n diep oortuiging agter sy werk: dat Afrikaans nie net ’n taal van kultuur is nie, maar ook van kennis, wetenskap en toepassing. Mense het  die reg om noodhulpvaardighede in hul eie taal te leer.

Dr Neville Vlok werk in noodgeneeskunde, waar elke sekonde tel, waar vinnige besluite en die regte optrede die verskil tussen lewe en dood kan beteken.

Hy het eerstehands gesien wat gebeur wanneer mense nie weet wat om te doen nie. Maar hy het ook gesien hoe kragtig dit is wanneer iemand wel optree, selfs met basiese kennis.

Dit is hierdie werklikheid wat hy na die kursus bring. Nie teorie wat ver verwyderd is nie, maar praktiese, toepasbare kennis wat gebaseer is op werklike situasies.

Sy doel is om mense gereed te maak vir ʼn noodsituasie.

In ’n noodgeval reageer jy vinnig en instinktief.

Wanneer jy noodhulp in jou moedertaal leer:

• Verstaan jy vinniger.
• Onthou jy makliker.
• Reageer jy met meer selfvertroue.

Dit verwyder twyfel. Dit verminder huiwering. Dit help jou om te doen wat gedoen moet word, sonder om te wonder.

Hierdie kursus dra ook by tot iets groter: die behoud van Afrikaans as vaktaal in ’n kritieke veld. Dit bevestig dat Afrikaans nie net ’n taal van emosie en identiteit is nie, maar ook van praktiese noodhulpkennis.

Of jy nou:

• ’n Ouer is wat jou gesin wil beskerm.
• ’n Onderwyser is wat verantwoordelik is vir leerders.
• ’n Sportafrigter langs die veld.
• Of iemand wat eenvoudig voorbereid wil wees op die lewe.

Hierdie kursus voldoen aan elkeen se behoeftes.

As jy wil leer hoe om met selfvertroue en begrip op te tree wanneer dit regtig saak maak, verken die Afrikaanse noodhulpopleiding hier:

Verskeie geloofwaardige verslae wat na die Nasionale Departement van Gesondheid verwys, dui op ’n tekort van 2 221 ambulanse in die openbare sektor. Met ander woorde, die stelsel probeer miljoene mense bedien met minder voertuie as wat nodig is om aan die vraag te voldoen.

In beriggewing waarin kommentaar aan ’n woordvoerder van die Departement van Gesondheid toegeskryf word, word aangedui dat slegs 4 007 ambulanse oor al nege provinsies in bedryf was, teenoor ’n beraamde behoefte van meer as 6 000, gebaseer op bevolkingsgetalle en aanbevole dekking.

Wanneer ambulanse beperk is, hoop oproepe op, landelike afstande word selfs moeiliker om te dek, en reaksietye rek. Die harde waarheid is dat die eerste persoon wat help in sommige noodgevalle ’n ouer, onderwyser, kollega, buurman of toevallige verbyganger kan wees.

Suid-Afrika het wel EMS-reaksietydstandaarde vir hoë-prioriteit oproepe (dikwels Priority 1 genoem). ’n Tegniese regeringsverslag dui op teikens van 15 minute in stedelike gebiede en 40 minute in landelike gebiede vir Priority 1-pasiënte.

Hierdie teikens is belangrik omdat dit wys waarna noodhulp streef. Wanneer hulpbronne egter oorlaai is, lyk die werklikheid dikwels anders. Die gaping tussen “wat behoort te gebeur” en “wat werklik gebeur” is presies waar noodhulp krities raak.

Om EMS-tekort te verstaan, beteken ook om na die mense agter die stelsel te kyk. ’n Eweknie-geëvalueerde arbeidsmagstudie wat data van die Gesondheidsberoepsraad van Suid-Afrika (HPCSA) ontleed het, het slegs 56 894 geregistreerde noodsorgpersoneel in 2019 aangeteken. Die studie het ook langtermyn-bekommernisse uitgelig oor of die aanbod tred kan hou met die land se behoeftes.

Dit is belangrik om duidelik te wees: registrasiesyfers is nie dieselfde as “ambulanse wat vandag op die pad is” nie, en nie almal wat geregistreer is, werk noodwendig in die openbare EMS nie. Tog bly dit ’n waardevolle en verifieerbare aanduiding van die breër noodsorg-arbeidsmag en die druk waaronder dit funksioneer.

Die Nasionale Departement van Gesondheid beskryf ook EMS-toesig en stelselversterking as ’n formele funksie binne sy Primêre Gesondheid sorgprogram, wat wys dat EMS-bestuur op nasionale vlak erken word.

Wanneer iemand beseer word of skielik siek raak, hoef jy nie “alles” te doen nie. Jy moet net die regte stappe dadelik neem, kalm en veilig.

Noodhulp kan:

• Die lugweg oop hou en asemhaling ondersteun.
• Erge bloeding beheer.
• Die risiko van skok verminder.
• Iemand ondersteun tydens ’n epileptiese aanval.
• Help tydens versmoring.
• Vroeë KPR begin wanneer die hart ophou klop.

Hierdie optrede vervang nie EMS nie. Dit oorbrug tyd, en tyd is presies wat skaars is wanneer die stelsel onder druk is.

Hier is algemene situasies waar noodhulp ’n tasbare verskil kan maak:

1)  Borspyn of ineenstorting

As iemand ineenstort en nie reageer nie, kan vroeë KPR bloedsirkulasie aan die gang hou totdat gevorderde hulp arriveer. Baie mense vries uit vrees om iets verkeerd te doen. Opleiding vervang daardie vrees met eenvoudige, duidelike stappe.

2)  Padongelukke en ernstige bloeding

By ernstige trauma kan onbeheerde bloeding vinnig noodlottig wees. Om te weet hoe om direkte druk toe te pas, ’n wond korrek te verbind en iemand warm en stil te hou, kan verdere verswakking voorkom.

3)  Allergiese reaksies

Anafilakse kan vinnig eskaleer. Om die tekens te herken, vroeg hulp te ontbied kan ʼn lewe red.

4)  Kinders en sportbeserings

Van kopstampe tot frakture -  noodhulp help jou om te reageer sonder om die besering te vererger, terwyl die kind kalm en ondersteun voel.

Die meeste mense dink eers aan noodhulp ná ’n skrikwekkende voorval. Maar opleiding vóór iets gebeur, verander alles. Dit gee jou:

• Selfvertroue om op te tree eerder as om te paniekerig te raak.
• Vaardighede wat by die huis, werk, skool en in openbare ruimtes geld.
• ’n Rustiger ingesteldheid tydens noodgevalle.
• Die vermoë om iemand wat jy liefhet, of selfs ’n vreemdeling, te help.

In ’n omgewing waar EMS-hulpbronne onder druk is en reaksietye kan wissel, word noodhulp deel van gemeenskapsweerbaarheid.

As jy meer seker wil voel oor wat om te doen terwyl jy vir professionele mediese hulp wag, is noodhulpopleiding een van die mees praktiese vorme van selfstandigheid en sorg.

Verken opleiding en hulpbronne by die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga by www.firstaidleague.co.za. Selfs ’n paar uur se leer kan vir die res van jou lewe bepaal hoe jy reageer wanneer dit regtig saak maak.

’n Allergiese reaksie vind plaas wanneer die immuunstelsel oorreageer op ’n stof wat dit as skadelik beskou. Algemene allergene sluit kosse soos neute, seekos, suiwel en eiers in, asook insekbyte, medikasie, “latex” en omgewingsfaktore soos stuifmeel en stof.

Reaksies kan wissel van ligte simptome soos jeuk, swelling, nies of maagkrampe tot ernstige reaksies, bekend as anafilakse. Anafilakse kan asemhalingsprobleme, swelling van die keel of tong, duiseligheid, ’n skielike daling in bloeddruk en selfs bewusteloosheid insluit. Sonder vinnige behandeling kan dit noodlottig wees.

Noodhulp vir allergieë fokus op vroeë herkenning en vinnige optrede. Ligte reaksies kan soms bestuur word deur die allergeen indien moontlik te verwyder en die persoon noukeurig dop te hou. Ernstige reaksies vereis onmiddellik mediese hulp.

Noodhelpers behoort die persoon kalm te hou, te help om gemaklik te lê indien toepaslik, en asemhaling en bewussyn te monitor totdat hulp opdaag.

Om hierdie stappe vooraf te ken, kan paniek verminder en uitkomste verbeter.

In Suid-Afrika het werkgewers en organisasies ’n wetlike plig om ’n veilige omgewing te voorsien, soos uiteengesit in die Wet op Beroepsgesondheid en -Veiligheid. Dit sluit die identifisering van risiko’s en die voorsiening van toepaslike noodhelpers en noodhulpsakke in.

Hoewel die wet nie spesifieke allergene lys nie, vereis dit dat voorsienbare risiko’s bestuur moet word. In skole, werkplekke, sportfasiliteite en openbare ruimtes beteken dit dat potensiële allergierisiko’s verstaan moet word en nodige voorsorg in plek is vir so ʼn noodgeval.

Vir ouers, versorgers en individue is noodhulpopleiding nie wetlik verpligtend nie, maar dit stel jou in staat om met selfvertroue en verantwoordelikheid op te tree wanneer iemand op jou staatmaak.

Allergiese reaksies wag nie vir perfekte omstandighede nie. Dit gebeur tydens gesinsmaaltye, skoolaktiwiteite, werkfunksies en alledaagse roetines. Noodhulpopleiding bou selfvertroue, en help mense om met selfvertroue eerder as vrees te reageer.

Vir gesinne met bekende allergieë bied dit gemoedsrus. Vir dié sonder ’n bekende geskiedenis berei dit hulle voor vir die onverwagte. 

Sedert 1935 fokus die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga daarop om gewone mense toe te rus met praktiese vaardighede om kalm en doelgerig op noodgevalle te reageer. Allergiese reaksies is een van daardie situasies waar basiese kennis ’n werklike verskil kan maak.

Vrees vir allergieë is onnodig. Kennis gee jou die gereedskap om op te tree wanneer dit werklik saak maak, of dit nou vir jou kind, ’n kollega, ’n vriend of ’n vreemdeling is.

As jy meer selfvertroue wil hê om allergiese reaksies en ander noodgevalle te hanteer, verken noodhulpopleiding en hulpbronne by www.noodhulpliga.co.za/kontak-ons. 

Jy het seker al tydens ʼn seevakansie gehoor: “Pasop vir die bloublasies!” Hierdie drywende blou diertjies lyk pragtig, maar hul tentakels kan ʼn baie pynlike brandsteek veeroorsaak en jou dag op die strand bederf.

Algemene simptome sluit in:

Noodhulp vir bloublasiesteke:

Professionele persone wat ure of selfs dae op die pad deurbring, staar 'n unieke stel risiko's in die gesig:

• - Voertuigongelukke.
• - Moegheid-verwante gesondheidsnoodgevalle.
• - Skielike mediese toestande soos hartaanvalle, beroertes of diabetiese skokke.
• - Omgewingsgevare soos uiterste hitte, stof of dehidrasie.
• - Beserings as gevolg van vraghantering of gebruik van toerusting.
• 
  

Wanneer ongelukke of mediese noodgevalle in afgeleë gebiede of tydens langafstandreise gebeur, is onmiddellike professionele hulp dalk nie geredelik beskikbaar nie. Dis waar basiese noodhulpkennis ʼn moontlike krisis kan verhoed.

Nooddienswerkers verwys dikwels na die "Goue Uur" as die eerste 60 minute na 'n traumatiese besering, die kritieke venster om 'n lewe te red. In afgeleë gebiede is die kans dat nooddienste binne daardie venster opdaag skraal.

Dit is hoekom dit noodsaaklik is om opgelei te word in:

• - Kardiopulmonêre Resussitasie (KPR).
• - Wondverband en bloedingbeheer.
• - Hanteer van frakture en verstuitings.
• - Behandeling van skok of sonsteek.
• - Reageer op verstikking of asemhalingsprobleme.
• 
  

Selfs 'n paar minute van stabiliserende sorg kan die uitkoms dramaties verbeter voordat hulp opdaag.

Kom ons kyk na 'n paar algemene situasies wat noodhulpkennis noodsaaklik maak:

1. 'n Vragmotorbestuurder op die N1 ervaar borspyn

Om die tekens van 'n hartaanval te ken en hoe om veilig te stop, nooddienste te waarsku en basiese sorg te begin, kan tragedie voorkom.

2. 'n Pendelaar getuig van 'n botsing in 'n landelike gebied

Om die eerste reageerder te wees met selfs basiese Noodhulp kan die verskil tussen lewe en dood vir ongelukslagoffers beteken.

3. 'n Afleweringsfietsryer is in 'n geringe ongeluk beseer

Om te verstaan ​​hoe om wonde skoon te maak, 'n arm te immobiliseer of te help totdat hulp opdaag, kan komplikasies tot die minimum beperk.

4. 'n Toeroperateur dehidreer op 'n afgeleë Safari-pad

Vinnige optrede om die geaffekteerde persoon af te koel en behoorlik te hidreer, kan eskalasie in 'n lewensgevaarlike toestand voorkom.

Gegrond op 'n nalatenskap van diens en veiligheid, is die Suid-Afrikaanse Noodhulpliga al  90 jaar 'n leier in noodhulpopleiding. Die Noodhulpliga leer nie net die basiese beginsels nie, hulle bemagtig individue en maatskappye om 'n kultuur van paraatheid te bou.

Noodhulpkennis moet nie as opsioneel vir padgebaseerde rolle beskou word nie. Dit moet gesien word as noodsaaklike professionele ontwikkeling. Of jy nou 'n selfstandige koerier  of deel van 'n groot logistieke vloot is, om lewensreddende vaardighede te hê, gee jou meer as 'n persoonlike voorsprong. Dit maak van jou 'n verantwoordelike lid van die gemeenskap,  'n belangrike skakel in die sorgketting.

So, die volgende keer wat jy die langpad vat, vra jouself die volgende af: As iets verkeerd loop … sal jy weet wat om te doen? Laat ons jou help om dit met vertroue te beantwoord.